In Nederland komen de volgende rassen heideschapen voor: Drents, Veluws en Kempisch heideschaap, Schoonebeker en Mergellandschaap.

Het weinig voorkomende oude type Drents Heideschaap heeft een ranke en lange bouw, zodat ze zich gemakkelijk kan bewegen in minder toegankelijke natuurterreinen. De bovenbouw is sterk en recht. Het beenwerk is rank en hard, met droge (pezige) gewrichten. Het Drents Heideschaap is een vrij klein schaap dat nog dicht bij de natuur staat. Het heeft weinig zorg nodig en kent een hoge mate van zelfredzaamheid. Met haar vaste verzorger bouwt het doorgaans een vertrouwelijke band op.

De kop wordt gekenmerkt door een rechte profiellijn van de neus. Het voorhoofd kan iets verhoogd zijn maar veelal loopt de rechte neus gewoon door. De kop heeft een matte beharing. Een glanzende beharing is minder wenselijk. Tussen de hoorns ziet men vaak een wollig kuifje. De poten zijn rank. De staart is flink bewold en moet minimaal over de hak reiken. 

De wol bestaat uit drie soorten vezels: de kortfijne onderwol, de lange harige vezel en de zogenaamde kemp (= dikke holle vezel). De vacht is vrij lang, sluik en afhangend. De wolopbrengst is 1 tot 2 kg per dier.

De kleur van de vacht is doorgaans grauwwit, behalve bij geheel zwarte dieren. De kleur van de kop- en pootbeharing varieert van (vrijwel) wit tot geheel zwart, maar doorgaans zijn de licht- en donkerbruin tinten het ruimst vertegenwoordigd. Deze worden respectievelijk Lichtvos en Donkervos genoemd. Gevlekte patronen (kleurplaten afgewisseld met wit) op de kop- en pootbeharing komen ook eveneens voor. Indien het een gestippeld patroon betreft wordt dat Smodde genoemd. Pigmentvlekken in de vacht zijn ongewenst, hoewel de kraag vaak een iets donkerder kleur heeft. Zwartbonte dieren zijn ongewenst, maar een klein beetje witte aftekening op de kruin, snuit, kraag poten of staartpunt is geen probleem.

De ooien zijn horenloos, dragen stikken of grotere hoorns. De zijn dan schuin naar achteren en naar buiten gericht en al dan niet gebogen. De rammen zijn altijd gehoornd. De horens moeten vrij van de kop staan en ruim spiralen. Hierdoor krijgen de oren voldoende ruimte.

Het oude type Drents Heideschaap werpt meestal 1 lam, maar bij betere voeding zijn tweelingen geen uitzondering. Het aflammeren gaat makkelijk en de moederzorg is uitstekend.

(bron: Nederlandse Fokkersvereniging het Drentse Heideschaap op www.drentsheideschaap.nl)

De Schoonebeeker is het grootste heideschaap in Nederland. Kenmerkend is de hoogbenigheid en de lengte in de romp. Het beenwerk is sterk en droog, ook rond de gewrichten (pezig). De ruglijn is lang en recht. Beide geslachten zijn ongehoornd en vertonen een zogenaamde Romeinse neus. De kop is lang en smal met een enigszins brede muil. De oren zijn groot en hoog aan de kop geplaatst. Ze staan iets opzij en zijn naar attent voren gericht.

De kop- en pootbeharing is kort en glanzend. Kop en poten zijn vrij van wol. De staart is bewold en reikt tot beneden de hak. De hals is lang en de kop wordt hoog gedragen.

De Schoonebeeker stelt weinig eisen aan haar leefomgeving en staat dicht bij de natuur. Het karakter is vertrouwelijk. Indien de voeding uitsluitend bestaat uit sobere gewassen met een minimale voedingswaarde is enige hoogwaardige bijvoedering wenselijk.

De dieren worden vrijwel altijd geboren met scherpe lichtdonker contrasten. Alle kleuren en aftekeningen zijn mogelijk, waaronder smodde, bont, donkervos, wit, zwartbont, zwartbles en zwart. Op kop en poten blijven deze kleuren zichtbaar als de dieren ouder worden. De vachtkleur is grauwwit of zwart. Soms zijn donker gekleurde vlakken in de uitgegroeide wol zichtbaar. Vaak zijn de kraag en de slab donkerder dan de rest van de vacht. Aan de kleur of aftekening wordt verder geen waarde toegekend.

Een weinig voorkomende kleurslag is lichtvos. De bonte variant (lichtvos met wit) wordt gemengd vos genoemd. Schoonbeeekers in deze warm-oranje tint blijven vaak iets kleiner en ranker dan hun leeftijdsgenoten en worden Ommertjes genoemd. De legende wil dat deze kleurvariant vroeger speciaal gefokt werd in de omgeving van de Overijsselse plaats Ommen, maar harde bewijzen hiervoor zijn er niet. Ommertjes moeten het vaak afleggen tegen hun andersgekleurde leeftijdsgenoten als het aankomt op de beoordeling van hun exterieurkwaliteiten. Maar vanwege hun zeldzaamheid en historische achtergrond zijn Ommertjes beslist de moeite waard om bewaard te blijven in de Schoonebeekerpopulatie.

Ooien werpen vaak eenlingen, maar tweelingen vormen zeker geen uitzondering. Normaliter verlopen geboortes probleemloos en is de moederzorg uitstekend te noemen. Bij een stabiele sobere voeding kan het lichaamsgewicht van ooien oplopen tot circa 50 kg en dat van de rammen tot circa 80 kg. Dit is mede afhankelijk van de wijze waarop ze gehouden worden.

(bron: Nederlandse Fokkersvereniging het Drentse Heideschaap op www.drentsheideschaap.nl)

In 1999 is het Stamboek voor het Veluws Heideschaap opgericht. Verspreid over 9 kuddes zijn er weer zo'n 1300 Veluwse Heideschapen in Nederland.

(bron: Stichting Rhedense Schaapskudde op www.schaapskudde.nl)

Het Kempische Heideschaap is een middelgroot schaap. Het behoort tot de grote heideschapen. Het is echter kleiner en minder zwaar dan het Veluwse Schaap en heeft een betere vleeskwaliteit. Het is van oudsher bekend en gezocht als vleesschaap. Het is geschikt voor het beheer van heideachtige vegetaties en schrale graslanden. Het staat hoog op de benen, heeft een lange rug en een statige verschijning. De hals is lang en wordt gestrekt gedragen. Volwassen ooien wegen tussen de 45 en 65 kg. Kempische Heideschapen brengen gemiddeld ongeveer 1.5 lam groot. Jonge (eenjarige) ooien worden doorgaans niet bij de ram gelaten.

De kop is lang, smal en onbewold en glanzend behaard tot achter de oren, heeft een weinig verheven neus en een plat voorhoofd. De neusspiegel is minder roze dan bij het Veluwse Schaap. De kop is evenals de poten meestal geheel wit van kleur, maar soms ook bruin of gespikkeld. De ooien zijn altijd ongehoornd, de rammen doorgaans ook.

De wol van het Kempische Heideschaap is bijna helemaal wit, tamelijk fijn, korter en fijner dan van het Veluwse Heideschaap en het Mergellandschaap, er valt ook geen scheiding in. De wolopbrengst is gemiddeld 3 kg.
De buik is onbewold en soms ook de keelgang. De staart is lang en bewold, maar korter en minder grof dan bij het Veluwse Heideschaap, hij komt tot enkele centimeters onder de hak.

(bron: Vereniging Stamboek Het Kempische Heideschaap op www.kempischheideschaap.nl )

De wol is lang en golvend, - nooit gespiraliseerd -, kleur wit/ecru, soms zwart. Jonge ooien werpen meestal één lam, oudere ooien vaak twee.

( bron: Stichting Zeldzame Huisdierrassen op www.szh.nl )